ราชบุรี Only

ตลาดเก่าโพธาราม เดินตอนเช้าดูตึกแถวไม้ ร้านรุ่นเก่า และทางลงท่าน้ำ

ประตูไม้บานเฟี้ยมของตึกแถวหลังหนึ่งค่อยๆ ถูกพับเก็บทีละบาน เสียงไม้กระทบกันดังเบาๆ ตามด้วยแสงแดดเช้าที่ลอดเข้าไปถึงตู้กระจกเก่าในร้าน สักพักห้องข้างๆ ก็เริ่มเปิดตาม ตลาดเก่าโพธารามตื่นขึ้นช้าๆ แบบนี้ทุกเช้า และช่วงเวลานี้แหละที่ย่านนี้มีเสน่ห์ที่สุด

โพธารามเป็นอำเภอริมแม่น้ำแม่กลองที่คนหลายกลุ่มอยู่ร่วมกันมานาน ทั้งคนไทย คนจีน และคนมอญ ตลาดเก่าริมน้ำจึงเป็นเหมือนลานกลางที่ทุกคนมาเจอกัน มาซื้อของ มากินมื้อเช้า และมาคุยกันก่อนเริ่มงาน

ตึกแถวไม้ที่ยังมีคนอยู่จริง

สิ่งแรกที่สะดุดตาคือแถวตึกไม้สองชั้นที่หันหน้าเข้าหากัน ชั้นล่างเป็นร้าน ชั้นบนเป็นที่อยู่ บางหลังยังเป็นประตูบานเฟี้ยมแบบเดิม บางหลังเปลี่ยนเป็นประตูเหล็กม้วนไปแล้ว แต่ถ้ามองขึ้นไปข้างบนจะยังเห็นหน้าต่างไม้ ช่องลม และลายฉลุใต้ชายคาที่ช่างรุ่นก่อนทำไว้

จุดที่น่าดูคือรายละเอียดเล็กๆ มากกว่าภาพรวม

ใครสนใจว่าคนจีนเข้ามาตั้งรกรากในจังหวัดนี้อย่างไร และฝากอะไรไว้ในเมืองบ้าง ลองอ่านเรื่องศาลเจ้าและตึกแถวที่คนจีนรุ่นก่อนทิ้งไว้ในราชบุรีประกอบ จะเห็นตลาดนี้ลึกขึ้นอีกชั้น

ร้านรุ่นเก่ากับมื้อเช้าแบบคนในตลาด

ตอนเช้าคือเวลาของร้านกาแฟโบราณ ร้านโจ๊ก ร้านขนม และแผงของสดที่วางขายหน้าตึก คนในย่านมักนั่งโต๊ะเดิม สั่งเมนูเดิม แล้วคุยกับเจ้าของร้านเหมือนญาติ คนมาเที่ยวนั่งร่วมโต๊ะได้ตามสบาย แค่ทำตัวแบบลูกค้าธรรมดาคนหนึ่ง

“สมัยก่อนของทุกอย่างมาทางเรือ ตลาดเลยหันหน้าเข้าหาแม่น้ำ เดี๋ยวนี้คนมาทางถนนกันหมด แต่ร้านเก่าก็ยังเปิดตรงที่เดิม”

— ตัวอย่างคำบอกเล่าแบบที่ได้ยินจากคนโพธารามรุ่นพ่อแม่

ประโยคแบบนี้ช่วยให้เข้าใจว่าทำไมตลาดเก่าหลายแห่งริมแม่กลองถึงวางผังแบบนี้ ร้านเก่าส่วนใหญ่ไม่ได้ทำป้ายโฆษณา ถ้าอยากรู้ว่าร้านไหนเปิดมานาน ถามคนขายของในตลาดตรงๆ ได้เลย ส่วนใหญ่ยินดีชี้ทางให้

ทางลงท่าน้ำริมแม่กลอง

ระหว่างตึกแถวจะมีตรอกเล็กๆ ที่เดินทะลุลงไปถึงริมแม่น้ำ บางทางเป็นบันไดปูน บางทางเป็นทางลาดไปสู่ท่าน้ำเก่า ยืนตรงนั้นสักพักจะเห็นแม่กลองตอนเช้า แสงแดดบนผิวน้ำ ผักตบลอยผ่าน และอีกฝั่งที่เป็นต้นไม้กับบ้านเรือน

ทางลงน้ำบางช่วงอาจลื่นหรือชำรุด และบางท่าเป็นพื้นที่ส่วนตัวของบ้านริมน้ำ ถ้าไม่แน่ใจว่าเดินลงได้หรือไม่ ให้ถามคนแถวนั้นก่อน และระวังเด็กเล็กเป็นพิเศษ

ความเป็นย่านริมน้ำของโพธารามยังเชื่อมกับชุมชนอื่นตามลำน้ำด้วย ถ้ามีเวลาครึ่งวัน ลองต่อไปทางวัดและงานบุญของชุมชนมอญแถบโพธารามกับบ้านโป่ง หรือแวะวัดขนอนที่ยังรักษาหนังใหญ่ไว้ ซึ่งอยู่ในอำเภอเดียวกัน

เดินอย่างแขกที่ดีของตลาด

ตลาดเก่าไม่ใช่ฉากถ่ายรูป แต่เป็นที่ทำมาหากินและบ้านของคนจริงๆ มารยาทไม่กี่ข้อจะทำให้ทั้งเราและคนในตลาดสบายใจ

การเดินช้าๆ ตอนเช้าแบบนี้ดีทั้งกับใจและกับขา ใครติดใจการเริ่มวันด้วยการเดินเบาๆ จะไปเที่ยวทะเลรอบหน้าก็ลองดูวิธีเดินเล่นริมหาดตอนเช้าโดยไม่ให้ข้อเท้ากับเข่าล้าไว้ได้ หลักคล้ายกัน คือไม่รีบ และให้ร่างกายค่อยๆ ตื่นไปพร้อมกับเมือง

มาโพธารามรอบหน้า ลองหาร้านกาแฟเก่าสักร้าน สั่งกาแฟหนึ่งแก้ว แล้ววางโทรศัพท์คว่ำไว้บนโต๊ะจนกว่าจะดื่มหมด ฟังเสียงประตูไม้ เสียงทักทายกัน และเสียงเรือที่วิ่งผ่านแม่กลอง ตลาดจะเล่าเรื่องของมันเองโดยไม่ต้องมีป้ายอธิบาย