ราชบุรี Only

ผ้าขาวม้าทอมือจากชุมชนในราชบุรี เลือกเนื้อผ้าและสีที่หยิบใช้ได้ทุกวัน

ผ้าฝ้ายทอมือผืนใหม่จับแล้วจะรู้สึกหยาบนิดๆ เส้นด้ายนูนเป็นจังหวะไม่เรียบเท่าผ้าโรงงาน แต่พอผ่านน้ำครั้งแรก ตากลมจนแห้ง เนื้อผ้าจะคลายตัว นุ่มขึ้น และซับเหงื่อได้ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ผ้าขาวม้าทอมือหลายผืนจึงยิ่งใช้ยิ่งเข้ามือ

ในราชบุรีมีกลุ่มทอผ้าในหลายชุมชนที่ทอผ้าขาวม้าลายตารางสีต่างๆ ควบคู่กับผ้าซิ่นและผ้าลายพื้นเมือง ถ้าอยากรู้ภาพรวมว่าแต่ละอำเภอมีงานฝีมืออะไรบ้าง ลองเปิดของดีชุมชนที่แยกตามอำเภอของราชบุรีก่อนออกเดินทาง

ผ้าขาวม้าผืนเดียวใช้ได้หลายแบบ แต่เนื้อผ้าแต่ละแบบเหมาะกับงานไม่เหมือนกัน ตารางนี้ช่วยให้เลือกง่ายขึ้น

ลักษณะผ้าสัมผัสเหมาะกับการใช้แบบไหน
ฝ้ายทอห่าง เนื้อบางโปร่ง เบา แห้งไวคลุมไหล่กันแดด พันคอ ผ้าเช็ดหน้าระหว่างเที่ยว
ฝ้ายทอแน่น เนื้อหนาหนักมือ ซับน้ำดีผ้าเช็ดตัว ผ้าปูนั่ง ผ้าห่อของ
ฝ้ายผสมเส้นใยอื่นลื่นกว่า ยับน้อยกว่าผ้าคาดเอว ผ้าพันคอแต่งตัว ของขวัญ
สีเข้ม ลายตารางใหญ่ดูคราบน้อยใช้งานหนัก ทำสวน เดินทาง
สีอ่อน ลายตารางเล็กดูสะอาดตาใช้แต่งตัว ปูโต๊ะ ตกแต่งบ้าน

ดูงานทอมือให้เป็นก่อนจ่ายเงิน

ผ้าทอมือกับผ้าทอเครื่องดูเผินๆ คล้ายกัน แต่ถ้าสังเกตใกล้ๆ จะเห็นความต่าง

ใครชอบดูความละเอียดของงานทอมากกว่านี้ งานผ้าจกของชาวไทยวนในราชบุรีเป็นอีกระดับหนึ่ง อ่านต่อได้ที่เรื่องลวดลายตีนซิ่นจกของไทยวน

ผ้าขาวม้ายุคนี้ไม่ได้อยู่แค่ในห้องน้ำหรือบนบ่าคนทำนาแล้ว หลายคนเอามาผูกเป็นผ้าคาดเอว พันคอ หรือคลุมไหล่ทับเสื้อยืด ใครอยากรู้วิธีผูกผ้าขาวม้าเป็นเครื่องแต่งตัวที่ใส่ได้ทุกวันให้ดูดี ก็มีเทคนิคการจับคู่สีกับเสื้อผ้าให้ลองทำตาม

ซักครั้งแรกและเก็บให้ใช้ได้นาน

ผ้าฝ้ายย้อมสีหลายผืนอาจมีสีส่วนเกินออกมาตอนซักครั้งแรก ทางที่ปลอดภัยคือแยกซักผืนเดียวด้วยมือในน้ำเย็น ใช้ผงซักฟอกหรือสบู่อ่อนๆ ไม่ขยี้แรง แล้วตากในที่ร่มที่ลมผ่าน แดดจัดนานๆ ทำให้สีซีดเร็ว

ซื้อจากกลุ่มทอโดยตรง

การซื้อจากกลุ่มทอผ้าในชุมชนหรือจากงานแสดงสินค้าชุมชน ช่วยให้รายได้ถึงมือคนทอโดยตรง และมักได้เห็นกี่ทอ เห็นขั้นตอน และได้คุยกับคนทำจริง ข้อมูลว่ากลุ่มไหนเปิดให้เข้าชมหรือมีหน้าร้าน ให้ตรวจสอบจากหน่วยงานพัฒนาชุมชนหรือสำนักงานท่องเที่ยวของจังหวัด

ถ้าซื้อไปเป็นของฝาก ความยาวและความกว้างของผืนก็สำคัญ ใครกลัวซื้อไปแล้วผู้รับใช้ไม่ได้ ดูวิธีเลือกขนาดผ้าทอมือเป็นของฝากประกอบได้

ระหว่างเลือกผืนที่ถูกใจ ถามคนทอหรือคนขายไปตรงๆ ได้เลยว่าผ้าผืนนี้ตกสีไหมและควรซักแบบไหน คนที่ทอเองจะรู้จักเส้นด้ายและสีที่ใช้ดีที่สุด และคำตอบนั้นจะทำให้ผ้าผืนนี้อยู่กับเราไปอีกนาน